Geçen yıl kuraklığın etkisiyle 17,9 milyon tona gerileyen buğday üretiminin, 2026’da son yılların en yüksek seviyelerinden birine ulaşması öngörülüyor. Ancak üretimdeki artış, un fiyatlarına yansımadı. Hasat öncesinde 900-950 lira olan 50 kilogramlık ekmeklik un çuvalının 1.350-1.400 liraya çıkması, yaklaşık yüzde 42-47 oranında artışa işaret ediyor.
TMO’NUN SATIŞ FİYATI GÜNDEMDE
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2026 sezonunda ikinci grup ekmeklik buğdayın ton başına alım fiyatını 16 bin 500 lira olarak belirledi. Kurum, 1 Ekim itibarıyla satış fiyatını ise ton başına 18 bin 500 lira olarak açıkladı.
Buğdayın kilogram başına 16,5 liradan alınarak 18,5 liradan satışa sunulması, kamu stoklarının piyasa fiyatlarını dengelemedeki rolünü gündeme getirdi. Sektörde dile getirilen değerlendirmelerde, yüksek üretim ve stok imkanının bulunduğu bir dönemde TMO’nun piyasaya daha uygun fiyatlarla ürün sunmasının un üreticilerinin ham madde maliyetlerini azaltabileceği belirtiliyor.
Bu görüşü savunanlar, TMO’nun piyasayı düzenleme işlevinin yalnızca üreticiden ürün alımıyla sınırlı kalmaması, ihtiyaç duyulan dönemlerde arz ve fiyat dengesini destekleyecek şekilde de kullanılması gerektiğini ifade ediyor.
UN FİYATLARINI YALNIZCA BUĞDAY MALİYETİ BELİRLEMİYOR
Un fiyatlarının oluşumunda buğdayın yanı sıra enerji, işçilik, ambalaj, nakliye ve finansman giderleri de etkili oluyor. Bu nedenle buğday üretimindeki artışın un fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı, maliyet zincirinin diğer unsurlarına da bağlı bulunuyor.
Bununla birlikte, üretimin arttığı bir sezonda un fiyatlarının yükselmesi, maliyetlerin tüm aşamalarının değerlendirilmesi gerektiği yönündeki tartışmaları beraberinde getiriyor. TMO’nun stoklarını hangi maliyetlerle tuttuğu, satış fiyatlarını belirlerken hangi giderleri dikkate aldığı ve piyasadaki fiyat dengesine nasıl katkı sağladığı da bu çerçevede önem taşıyor.
